13.11.17

Á SOMBRA DOS BONSAIS. ANTÓN RIVEIRO COELLO.


Cando traballaba, botaba man moitas veces das narracións breves, dos microrrelatos; agora xa non o podo facer pero vou deixar aquí algúns textos de Á sombra dos bonsais, de Antón Riveiro Coello por se a alguén lle interesan para traballar ou para animarvos a que leades esta última entrega do autor.  


Algúns textos vanvos sorprender, outros vanvos facer sorrir e outros abren camiño para fondas reflexións; coa súa diversidade temárica ides gozar. Están presentes nos textos a infidelidade, a inocencia e a inxenuidade, a enfermidade, o acoso infantil, o alcohol e as drogas, a ludopatía, a soidade, a pobreza, a emigración, os presuízos sobre a nosa lingua, as relacións autor- lector, o amor, a morte... e, fronte a todo isto, algo de optimismo, reflectido no texto que se titula dese xeito: "Optimismo"  

Riveiro Coello non nos decepciona aínda que el diga, na nota que figura ó principio do libro, que o xénero onde máis cómodo se atopa é na novela. Novela nova é o que agardamos para seguir gozando coa súa forma de narrar e o seu particular estilo, ó que estamos moi afeitos. Todo iso está presente nos textos deste libro e a maiores o autor xogou coa precisión, a concisión, as elipses e todo o que é característico deste tipo de textos.

Cada lector, ó achegarse a este libro, vai ter unhas preferencias; non é fácil seleccionar catro textos, entre noveta e catro, pero aquí queda a miña escolla, aínda que podería ser outra calquera. o que si busquei foi que fosen minguando:

ATRACCIÓN

Mesmo antes de entrar no local, Suso xa escoitara a xorda provocación da súa voz. E, cando baixou os banzos aveludados, viuna alí, soa, musgando o colorido feroz dos seus ollos mutantes, afroitados. Lento de insomnio, acomodouse na barra e apenas reparou nos dous homes que, nunha somnámbula cazaría, disputaban o amor remunerado dunha portuguesa. Mais a preocupación de Suso estaba nesoutra presenza que lle daba interese á noite e o arreitaba coa estratexia da súa voz urticante, solitaria, timbrada dunha resonancia enredante. Estremecido de luxuria, Suso pediu un whisky e buscouna coa ollada. Fervíalle o corpo e  a felicidade pasiva do borracho esfarelábase como un soño cada vez que ela, con esa disciplina automática, cuspía na noite as fosforescencias verbais que traficaban coa súa esperanza e acentuaban o seu desexo. O camareiro serviulle o Whisky e mirouno enfite, consciente de que estaba diante do mesmo pecador solitrio de todas as noites. Suso pensou en María e nas nenas, pero xa non daba conta de si e víase empurrado cara a esa presenza ruidosa que termaba da súa vontade. Avanzou con solemnidade: os ombreiros disciplinados, o paso firme, ergueito, o lume ardendo na  ollada rabiosa, encarnada. E cando estivo cabo dela, acariñou o aceiro da súa pel e ela calou ao tacto mineral daquelas mans temerosas que agora escarvaban no pantalón até daren co último instrumento do seu pecado, algo que Suso introduciría con ansia na regaña, antes de que se confirmase, outra volta, o seu fracaso cotián e abandonase o local, escravo da música da máquina comecartos que inventaba opulencias coa súa voz aparatosa. 
 
CALVA

Varias persoas agardaban pola sinatura. Ao carón da mesa, unha nena duns cinco anos deixou de xogar e mirou para min cunha firme curiosidade. Debía de ser filla dalgún dos que sostiñan a miña novela nas súas mans. Mentras eu cavilaba nas dedicatorias, sorríalle á nena, que seguía concentrada en min e facía bascular a súa ollada entre o meu rostro e a miña calva. Permaneceu estática durante todo o tempo, coa atención depositada en min. Cando rematei coa última lectora, a curiosidade volveuse inversa e pregunteille á nena se talvez me quería preguntar algo. E ela, despiois de acenar afirmativamente e chantar os ollos na miña calva, envolveu a súa dúbida nunha voz suave: E ti, até onde lavas a cara?

A DESCOSIDA

El pasou a vida dándolle ordes, non deixaba que metese baza, anulábaa coa súa tiranía. Ela, paciente, cosía os seus silencios e tivo que agardar moito tempo para que chegase o seu momento. Agora, feliz, ela vai todos os domingos ao cemiterio e descose todo o que calou durante case cincuenta anos.

LIBERACIÓN

A discusión foi tan forte que el a sacou fóra de si e, dende entón, María anda soa polo novo mundo, tenteando a súa liberdade coma unha bolboreta borracha en primavera.

21.10.17

PERGAMIÑO VINDEL. UN TESOURO EN SETE CANTIGAS


Comecei o domingo, día 15 de novembro, con moita alegría e remateino con moita tristeza.

De mañá, marchamos cara o Museo do Mar de Galicia para poder ver o Pergamiño Vindel de Martín Códax; como había unha visita guiada á unha, primeiro visitamos as distintas dependencias do museo. Moi recomendable, por certo. 


Cando por fin puidemos acceder á parte onde se expón o Pergamiño, como aínda non era a unha, non lle fixen caso as frechas que nos guiaban polo museo e fun correndo en busca do que quería ver; xa vería despois as cincuenta pezas que acompañan o Pergamiño Vindel para contextualizar a época : o bifolio das Sete Partidas de Afonso X, un facsímile das Cantigas de Santa María de Afonso X, un facsímile do Cancioneiro de Ajuda, un libro de Cicerón coma o que estivo forrado polo Pergamiño, esculturas, reproducións de instrumentos musicais...


A verdade é que fun dereitiña onda el; ó velo, sentín unha fonda emoción; alí estaba nunha urna ben protexido e disposto para que o puidésemos admirar, fotografalo e intentar lelo.

Cando chegou a hora da visita guiada, vin tódalas pezas con axuda dun guía e volvín ver o Pergamiño, ata puiden comprobar  o ben que se podía ler cuns óculos que o guía lles prestaba ós máis interesados.

Hai moitas pegadas de Martín Códax na cidade de Vigo: unha escultura, unha praza, unha rúa, un mural, un colexio e tamén un monumento homenaxe á rica cultura oral de Galicia e a poetas e trobadores medievais que cantaron ó mar de Vigo: a escultura d'A fada e o dragón, de Quessada, que podemos ver no Paseo de Alfonso. A min lembroume o monumento ó cómic que temos en Ourense.




 

Eu penso que vai deixar unha fondísima pegada na cidade de Vigo, e en toda Galicia, a visita da obra de Martín Códax, o Pergamiño Vindel. Pena que non poida quedar con nós!

O día remateino con moita tristeza, rabia e impotencia porque Galicia ardía, ardía xente, casas, negocios, montes...  e todos nós sufriamos a traxedia.


20.6.17

MARÍA VICTORIA MORENO. LETRAS GALEGAS 2018



Hai uns días no Pleno ordinario da RAG adoptouse a decisión de dedicar o Día das Letras Galegas de 2018 a María Victoria Moreno Márquez.

No curso próximo volveranse traballar algunhas das súas obras. Eu fíxeno hai moitos anos. Anagnórise foi libro de lectura obrigatoria ou optativa. Non me preguntedes en que curso porque xa non o lembro pero o meu libro está cheo de subliñados e de anotacións, e iso era o que facía cos libros que lles mandaba ler, ou lles recomendaba que lesen, ós meus alumnos. Sería a principios dos 90 e eu daquela aínda traballaba en Formación Profesional.

Gedellas de seda e liño consérvoo dedicado; foi un regalo dunha amiga que se encargou de compralo e de pedirlle á autora que mo dedicase. Xa sabedes que para min os libros dedicados teñen un valor especial. Unha manía coma outra calquera! 

Un anaquiño de Eu conto, ti cantas...

Se un borracho perdido
chora e tropeza
un farol moi sensible
baixa a cabeza...

   E dálle un bico
   de luz porque lle doe
   velo aflixido.

O borracho salouca
e o farol fala
de estrelas, de amenceres
e de esperanzas.

   Di que na noite
   o día escolle e pinta
   as súas cores.


20.4.17

MORRE MIGUEL SUÁREZ ABEL



Estas son as obras que eu teño de Miguel Suárez Abel, e todas elas asinadas.


Acaba de falecer Miguel Suárez Abel. Para min sempre é unha tristura que faleza un escritor, e máis se é un escritor do que lin varias das súas obras. Ademais, ós que xa temos máis de 60 anos cumpridos, parécenos que morrer con 65 é morrer novo. Polo menos quédanos a súa obra e iso ten que reconfortarnos.

A miña homenaxe a Suárez Abel vai ser ler "Nunca te vin chorar". Xa tiña unha listiña de obras galegas para mercar e agora vou engadir esta .

Un anaquiño de Selva negra que alguén seleccionou hai tempo creo que para a presentación da novela:


7.3.17

NORDESTE. DANIEL ASOREY


Acabo de ler outro dos libros que chegaron polo nadal: Nordeste de Daniel Asorey, premio Repsol 2016.


A medida que o ía lendo, valoraba a súa calidade estilística e sorprendíame moito a capacidade de fabulación do autor. Certo realismo e moita fabulación conviven nesta novela, pero tamén teño que dicir que me resultaba complexa a construción da mesma.

Ler que Santiago de Compostela é unha cidade marítima, non me digades que non sorprende!

Esas veas e arterias de auga salobre ascenden, impulsadas por muíños, dende o Obradoiro, onde descansa o poder, o corazón e a gloria da Galiza, ata as dunas feras da Bocarría e do esteiro do Sar. Fronte a eles, no palacio da Xunta Xeral, ondean as bandeiras brancas da Santa Irmandade, que agora, dende a altura, reciben o navío. (Páxinas 27-28)

Na compaña desta novela aprendín cousas sobre o Sertâo ( rexión semiarida do nordeste brasileiro) e sobre os seus disidentes, os Cangaceiros. María Bonita, unha das protagonistas da novela, na que me fixei especialmente, é cangaceira. É unha muller que ansiando a liberdade, e querendo fuxir dos pais e de Zé Neném (home ó que fora entregada con só 15 anos e contra a súa vontade) únese á banda de malfeitores máis buscada de Brasil, seguindo a Lampiâo, bandoleiro mítico e cruel. É unha muller que non se dobrega ás decisións do seu namorado e critica as actitudes dos homes que "cren ser os donos dos corpos femininos" 

Un anaquiño da novela para que coñezades un pouquño máis a María e por se queredes utilizar o texto para celebrar o Día Internacional da Muller

...Non eran namoradas de cangaceiros, eran cangaceiras, mulleres que collían a machada para abrir carreiros no Sertâo ou os fusís para repeler as volantes. Igual que os  homes cosían na máquina, cociñaban ou ían buscar auga, elas podían asaltar unha vila, atacar unha facenda ou alampar tiros do xeito  máis desapiadado. Con todo, María non pode deixar de pensar que, nestes máis de cinco anos que xa leva aquí, vira demasiadas veces como as mulleres eran asasinadas polos seus compañeiros. Acontecía como se se tratase dunha fatalidade inevitable, decretada por homes que, coma sempre, crían ser  os donos dos corpos femininos. Sente noxo. Os crimes xustificábanse, como non, en nome da moral sexual duns seres que tantas veces presumiran de amorais. A infidelidade só parecía digna deles. As mulleres, pola contra, podían pagala coa vida. Así pois, cre que quizais non haxa un camiño para elas nin sequera na apoteose do sertâo (Páxina 100).   

En todas partes ten que estar o camiño para  todos, sexan homes ou mulleres. Non vos parece?

Para saber máis:
Daniel Asorey no Zigzag.
Recensión de Ramón Nicolás.

2.3.17

XA PASARON SEIS ANOS.


Seis anos! Son moitos! Cando comecei este blog, non imaxinaba que puidese ter tanta vida. Cando deixei as clases, pensei que iría esmorecendo ata morrer e, sobre todo, sabendo que agora os blogs non están moito de moda, pero aquí seguimos.   

É certo que agora as publicacións son poucas pero as visitas seguen sendo moitas. Grazas a todos os que transitastes por este Camiño longo. 

Outra vez flores coma nos aniversarios anteriores. Hoxe tocoulle ás azaleas da miña ventá. Así están no momento da publicación desta entrada.



19.2.17

ROTEIRO CARLOS CASARES


Onte inaugurouse en Ourense O Roteiro Carlos Casares. Eu xa o fixera noutras ocasións, a primeira fora no 2007, da man de Marcos Valcárcel (canto o botei de menos onte!) e a segunda, guiada por Afonso Vázquez Monxardín.




Esta iniciativa, que xa se viña forxando dende hai moito, por fin viu a luz de forma definitiva neste ano dedicado a Carlos Casares.

O roteiro Carlos Casares é un percorrido pola traxectoria vital e literaria do autor. Está sinalado con vinte placas de cerámica nas que aparecen textos das obras e de artigos de Casares: Vento ferido, Deus sentado nun sillón azul, Os mortos daquel verán, Os escuros soños de Clio..., artigos d'A marxe, La Región, e todos eles acompañados de fotografías. As dezaoito primeiras placas podémolas atopar no Parque de San Lázaro, en Cardenal Quevedo, no Paseo, a Alameda, a Rúa da Paz, a Rúa Lepanto, na Praza do Trigo, na Praza Maior... Para ver as dúas últimas hai que desprazarse ó Seminario Menor e á igrexa e reitoral de Beiro.




Oxalá que este roteiro sexa de utilidade para os cidadáns ourensáns, para todo o alumnado que queira saber máis sobre a vida e obra de Casares e para todos aqueles que se acheguen a esta cidade termal, literaria...e moito máis.